Bulaşık makinesi temizliği iki aşamadan oluşur: önce filtre, püskürtme kolları, kapak contası ve deterjan gözü elle temizlenir, sonra makine boşken bulaşık makinesi temizleyicisiyle bir kez çalıştırılır. Elle yapılan kısım yaklaşık 20-30 dakika sürer. Aşağıda gereken malzemeleri, adımları, hangi parçanın ne sıklıkla temizleneceğini, üreticilerin sirke ve kimyasal uyarılarını ve belirtiye göre ne yapmanız gerektiğini bulacaksınız.
Bulaşık makinesi temizliği için neler gerekir?
- Bulaşık makinesi temizleyicisi (tablet, toz ya da sıvı): kireç ve yağ birikintisi için. Miktarı ve kullanım sıklığı paketinde yazar.
- Eski bir diş fırçası: filtre ağının ve kol yuvalarının arasına girer.
- Kürdan ya da ince bir tel: püskürtme kollarındaki tıkalı delikler için.
- Yumuşak bez ve ılık sabunlu su: kapak contası, kapak kenarları ve deterjan gözü için.
- Bulaşık makinesi tuzu ve parlatıcı: temizlikten sonra hazneleri tamamlamak için.
- Eldiven: filtrede yemek artığının yanında cam kırığı da birikebilir.
Tel yün, aşındırıcı krem ve sert tel fırça bu listede yok: paslanmaz iç yüzeyi ve plastik parçaları çizer.
Bulaşık makinesi temizliği adım adım nasıl yapılır?
Başlamadan önce makineyi kapatın, mümkünse fişini çekin ve iki sepeti de boşaltın.
- Filtreyi çıkarın. Alt sepeti dışarı çekin. Makinenin tabanındaki silindir biçimli filtre çoğu modelde saat yönünün tersine çevrilip yukarı çekilerek çıkar; bazı modellerde altında düz bir metal süzgeç daha vardır. Kendi makinenizin yöntemi kullanım kılavuzunda yazar.
- Filtreyi akan suyun altında yıkayın. Diş fırçasıyla ağ yüzeyini iki taraftan fırçalayın; yağlı birikintide ılık su işinizi görür. Filtre yerinden çıkmışken tabandaki yuvaya düşmüş çekirdek, etiket ya da cam parçası gibi şeyleri eldivenle alın.
- Püskürtme kollarını temizleyin. Kolları elle çevirip delikleri kontrol edin, tıkalı deliği kürdanla açın. Kollar sökülebiliyorsa içlerini akan suyun altında çalkalayın; sökme şekli modele göre değişir. Yerine taktıktan sonra her kolun elle rahatça döndüğünden emin olun.
- Kapak contasını ve kenarları silin. Kapağın çevresindeki lastik contayı ve kapağın alt kenarını ılık sabunlu suyla nemlendirilmiş bezle silin. Kapak kapanınca görünmeyen bu bölgede yemek artığı ve küf birikir; kötü kokunun kaynaklarından biridir.
- Deterjan ve parlatıcı gözünü silin. Deterjan gözünde kalan tablet artığını nemli bezle alın ve göz kapağının rahat açılıp kapandığını kontrol edin. Parlatıcı haznesinin kapağını da temiz tutun.
- Makineyi boş çalıştırın. Bulaşık makinesi temizleyicisini paketinde yazdığı yere koyun. Modelinizde makine bakım ya da makine temizliği programı varsa onu, yoksa kılavuzun önerdiği en sıcak programı seçin. Program bitince kapağı bir süre aralık bırakın ki içi kurusun.
- Tuzu ve parlatıcıyı tamamlayın. Su yumuşatma sistemi olan makinelerde kireç önleme tuzla çalışır; tuz ve parlatıcı haznelerini doldurun. Tuzu dökerken taşırmayın: Bosch, taşıp bekleyen tuzun paslanmaya yol açabileceğini, taşarsa hemen silmeyi ya da makineyi çalıştırmayı öneriyor.
Filtre, kollar, conta ve deterjan gözüyle geçen elle temizlik yaklaşık 20-30 dakika sürer. Boş çalıştırmanın süresi seçtiğiniz programa bağlıdır; bu sırada makinenin başında beklemeniz gerekmez.
Hangi parça ne sıklıkla temizlenmeli?
| Parça | Ne zaman | Not |
|---|---|---|
| Filtre | Haftada bir kontrol, kirliyse yıkama | Üretici önerileri haftada bir (Arçelik) ile en az ayda bir (Miele) arasında değişiyor; makine her gün çalışıyorsa haftalık kontrol en güvenlisi. |
| Kapak contası ve kenarlar | Haftada bir silme | Nemli bez yeterli; koku başladıysa sabunlu su. |
| Püskürtme kolları | Ayda bir ya da bulaşıklar kirli çıkmaya başlayınca | Delikleri tek tek kontrol edin, kolun serbest döndüğünü deneyin. |
| Temizleyiciyle boş yıkama | Ürün paketindeki aralıkla | Örnek: Electrolux kireç çözücüyü iki ayda bir ya da 60 yıkamada bir öneriyor. |
| Tuz ve parlatıcı | Makinedeki uyarı ışığı yanınca | Yalnız bulaşık makinesi tuzu ve parlatıcısı kullanın. |
Haftalık işleri pratik ev temizlik ipuçları listenize eklerseniz filtre kontrolü iki dakikalık bir alışkanlığa dönüşür.
Sirke, karbonat ya da tuz ruhu kullanılır mı?
İnternetteki tariflerin çoğu sirke ve karbonatla başlar, fakat Türkiye'de satılan makinelerin üreticileri sirkeyi önermiyor. Arçelik, temizlikte sirke ve limon gibi contaya zarar verebilecek maddelerin kullanılmamasını öneriyor. Bosch'un Türkçe bilgilendirme kılavuzu da açık: çamaşır suyu, sirke, tuz ruhu ve elde yıkama deterjanı bulaşık makinesinde kesinlikle kullanılmamalı. Elde yıkama deterjanı makinede aşırı köpürür ve kapaktan taşabilir.
Karbonat için Türk üreticilerin bir önerisi yok. Whirlpool, kötü koku için boş makinenin tabanına bir su bardağı karbonat serpip kısa ve sıcak bir program çalıştırmayı öneriyor; kılavuzunuz aksini söylemiyorsa koku gidermek için denenebilir. Kireç için ise bulaşık makinesi temizleyicisi ve doğru tuz ayarı daha güvenli yoldur.
Güvenlik uyarısı: Çamaşır suyunu sirke, limon tuzu ya da tuz ruhu gibi asitlerle karıştırmayın; klor gazı açığa çıkar. Amonyaklı temizleyicilerle karışınca da kloramin gazı oluşur. Karışımı soluduysanız hemen açık havaya çıkın ve Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ni (114) arayın.
Belirtiye göre ne yapmalı?
| Belirti | Olası sebep | Ne yapmalı |
|---|---|---|
| Bardaklarda beyaz leke ya da bulanıklık | Sert su; tuz ya da parlatıcı bitmiş; su sertliği ayarı düşük | Tuz ve parlatıcıyı doldurun, sertlik ayarını su idarenizin açıkladığı değere göre kılavuzdan yapın. |
| Program sonunda tabanda su kalıyor | Tıkalı filtre; bükülmüş ya da tıkalı tahliye hortumu | Filtreyi temizleyin, hortumu kontrol edin. Tabanda az miktarda su kalması bazı makinelerde normaldir (Bosch). |
| Kötü koku | Filtrede artık, kirli kapak contası, makinede günlerce bekleyen bulaşık, tahliye hortumu | Filtreyi ve contayı temizleyin; makine dolunca bekletmeden çalıştırın. |
| Bulaşıklar kirli çıkıyor | Kol delikleri tıkalı, kollar dönmüyor ya da filtre kirli | Delikleri kürdanla açın, kolların elle serbest döndüğünü kontrol edin, filtreyi yıkayın. |
| Deterjan tableti gözde erimeden kalıyor | Büyük tabak ya da tepsi göz kapağının açılmasını engelliyor | Alt sepete yerleştirirken deterjan gözünün önünü boş bırakın. |
Temizlikten sonra makine hâlâ suyu boşaltmıyorsa ya da ekranda hata kodu görüyorsanız yetkili servise başvurun; pompaya ve gider hortumunun iç kısmına ulaşmak modele özgü bilgi ister.
Bulaşık makinesi temizliğinde en çok yapılan hatalar
- Filtreyi hiç sökmemek. Çoğu modelde filtre artıkları tutar ama kendisi atamaz; elle temizlenmezse su akışı yavaşlar ve koku başlar.
- "Daha güçlü olsun" diye ürün karıştırmak. Çamaşır suyu ile sirke ya da tuz ruhu birleşince zehirli gaz çıkar.
- Parlatıcı haznesine sirke koymak. Arçelik, parlatıcı haznesindeki sirkeyi kötü koku sebepleri arasında sayıyor.
- Tuz haznesine sofra tuzu koymak. Miele'nin kılavuzu, yemek tuzundaki çözünmeyen katkı maddelerinin su yumuşatıcıyı bozabileceğini yazıyor; yalnız bulaşık makinesi tuzu kullanın.
- Hepsi bir arada tablet ile tuzu her durumda birlikte kullanmak. Bosch'a göre şebeke suyunun yumuşak olduğu yerlerde bu birliktelik cam bulaşıklara zarar verebilir; su sertliğinize göre kılavuzdaki ayarı izleyin.
- Kolu yerine oturtmadan çalıştırmak. Tam oturmayan kol dönmez ve suyu bulaşıkların üstüne dağıtamaz.
Makine temizken mutfağın geri kalanı için pratik mutfak ipuçları yazımızdaki düzen önerilerine de bakabilirsiniz. Ama ilk adım bu akşam filtreyi çıkarıp bakmak: ne kadar artık biriktiğini görünce sıklığı kendiniz ayarlarsınız.